نوشته‌ها

پوشش های گلخانه

الزامات پوشش های گلخانه بر اساس استاندارد ملی ایران – بخش دوم

در بخش قبلی این نوشتار با کلیات استاندارد ملی پوشش های گلخانه با عنوان “پلاستیک ها – فیلم های چندلایه گرمانرم مورد استفاده در کشاورزی و باغبانی – الزامات و روش های آزمون، شرایط نصب، استفاده و جمع اوری – قسمت ۱: فیلم های پوششی گلخانه” آشنا شدیم و بخش های کلی آن را مرور کردیم.

در قسمت اول استاندارد مهمترین پارامترهای ابعادی یک پوشش یا همان فیلم گلخانه، مانند ضخامت، عرض، طول، طول عمر مفید و … معرفی و تعریف شده اند. میزان قرار گیری پوشش در معرض تابش نور خورشید نیز به عنوان مقدار تابش کل در طول مدت قرارگیری در معرض تابش تعریف شده است و بر حسب ژول بر متر مربع اندازه گیری می شود. در ادامه دو گروه از پوشش های گلخانه ای با عملکردهای ویژه، مطابق زیر معرفی شده اند:

  • فیلم های نور پخش (Light diffusing film)
  • فیلم های گرما پخش (Thermal diffusing film)

فیلم های گلخانه ای بر اساس کاربرد مطابق جدول زیر در این استاندارد تقسیم بندی شده اند:

استاندارد پوشش گلخانه

یکی از مهمترین بخش های این استاندارد تعیین دوام پوشش های گلخانه است. این طول عمر بر اساس مدت زمان قرار گیری در معرض هوازدگی (Weathering) با استفاده از لامپ زنون یا دیگر منابع نوری تعیین می شود. معیار تعیین طول عمر پوشش، کاهش ۵۰ درصدی یا کمتر کرنش کششی فیلم در نقطعه شکست نسبت به مقدار اولیه است. دوام پوشش بایستی توسط تولید کننده آن اعلام شود و بر اساس جدول زیر گروه دوام مشخص شود.

استاندارد پوشش گلخانه

اگر طبقه بندی دوام پوشش توسط تولید کننده اعلام شود، می توان به کمک برخی روابط تجربی طول عمر واقعی پوشش را در شرایط کاربری تخمین زد. برای مثال در پیوست “ب” این استاندارد برخی از این رابطه ها و همچنین استفاده از سایر منابع نوری در تعیین دوام پوشش ها قرار داده شده است.

در ادامه و در بخش هفتم این استاندارد مهمترین الزامات این پوشش ها برای هر یک از انواع فیلم ها مطرح شده است. برای مثال رواداری ضخامت و سایر ابعاد، خواص مکانیکی فیلم مانند تنش و کرنش در نقطه شکست، مقاومت به ضربه در محل های تا نخورده و تا خورده، مشخصات نوری مانند عبور پذیری نور مرئی، و نهایتا مقادیر باقیمانده کودها و سمومی که حاوی کلر و گوگرد هستند، در این بخش قرار داده شده است.

در بخش هشتم استاندارد روش ها و استانداردهای مورد استفاده در اندازه گیری کلیه پارامترهای نامبرده شده در بخش هفتم قرار داده شده است. این بخش مهمترین و حجیم ترین قسمت این استاندارد است. از روش های اندازه گیری ابعادی تا تعیین خواص مکانیکی مانند خواص کششی و ضربه در این بخش توضیح داده شده است. در قسمت دیگر این بخش روش های اندازه گیری خواص نوری پوشش مانند عبور پذیری نور مرئی، کدری و اثر بخشی مادون قرمز معرفی شده است. اما مهمترین قسمت این بخش روش های اندازه گیری دوام پوشش و هوازدگی فیلم است.

در نهایت روش های بسته بندی، نشانه گذاری، انبارش، نصب و جمع آوری این پوشش ها در استاندارد معرفی شده است. قسمت انتهایی و مهم این استاندارد پیوست های آن هستند که به ترتیب لامپ های مورد استفاده در هوازدگی و تعیین دوام پوشش، ارتباط بین هوازدگی مصنوعی و طول عمر واقعی پوشش، روش های شیمیایی تعیین کلر و گوگرد باقیمانده در فیلم ناشی از استفاده از سموم، و نهایتا راهنمایی های نصب، استفاده و جمع آوری پوشش را معرفی و به تفصیل توضیح می دهد. این نوشتار سعی کرد کلیات این استاندارد را توضیح دهد، اما برای مطالعه دقیق و کامل هر بخش استاندارد و استفاده از مراجع آن، به لینک زیر مراجعه فرمایید.
استاندارد پوشش های گلخانه

بسته بندی چند لایه گوشت

افزایش زمان ماندگاری مواد غذایی به کمک فناوری فیلم های بسته بندی چند لایه

بدون شک بهینه سازی زنجیره حمل و نقل، توزیع مواد غذایی و افزایش زمان ماندگاری این محصولات می تواند به کاهش میزان اتلاف و هدر رفت این مواد کمک کند. اگر کیفیت مواد اولیه مورد استفاده در تولید مواد غذایی فرآوری شده ثابت و در بالاترین حالت ممکن باشد، افزایش زمان ماندگاری محصول تولید شده به کمک کنترل نور، رطوبت، دما و اکسیژن مقدور است. با کنترل این چهار عامل است که می توان رشد باکتریایی و میکرو ارگانیسم ها را به کمترین حالت ممکن رساند. فناوری تولید فیلم های چند لایه پلیمری امکان کنترل این متغیرها را مهیا می سازد.

در سال ۲۰۰۰ میلادی Leistner، دانشمند آلمانی تبار، مفهوم Hurdle را در افزایش زمان ماندگاری مواد غذایی معرفی نمود. بر اساس مفهوم Hurdle برای افزایش زمان ماندگاری یک محصول غذایی لازم است تمامی تلاش ها به منظور متوقف نمودن فعالیت های میکروبی صورت گیرد. بدین منظور بایستی دمای ماده غذایی در زمان فرآوری در بیشترین مقدار، و در زمان نگهداری در کمترین مقدار ممکن قرار داده شود. پارامتر مهم دیگر فعالیت آبی است که بایستی در کمترین حالت ممکن حفظ شود. در مرحله سوم PH محیط نگهداری غذا است که بایستی در حالت اسیدی تنظیم شود. عامل کنترل بعدی مقدار اکسیژن است و به منظور به حداقل رساندن واکنش های اکسیداسیونی بایستی در کمترین مقدار ممکن، به شرط عدم وقوع واکنش های فساد بی هوازی، حفظ شود. آخرین فاکتور افزایش زمان ماندگاری مواد غذایی و در صورتیکه در مراحل قبلی محدودیتی وجود داشته باشد، افزایش عوامل نگهدارنده اجزای به کار رفته در ماده غذایی، مانند نیتریت و سوربات ها، است.

بسته بندی چند لایه پلیمری

اما یک بسته بندی مهندسی و مناسب می تواند اثر بخشی فاکتورهای Hurdle را افزایش دهد. برای مثال بسته بندی های چند لایه حاوی پلیمرهای نفوذ ناپذیر در برابر اکسیژن، مانند EVOH و Polyamide (PA)، با ممانعت از ورود اکسیژن به بسته بندی مانع از اکسیداسیون اجزای ماده غذایی می شوند. با استفاده از این بسته بندی ها و تغییر بسته بندی گوشت تازه از حالت عادی، که شامل یک سینی معمولی و فیلم های استرچ است، به بسته بندی های چند لایه نفوذ ناپذیر در برابر اکسیژن می تواند زمان ماندگاری گوشت را تا ۳ برابر نسبت به حالت عادی افزایش دهد.

امروزه فیلم های چند لایه به صورت بسته بندی های Shrink، Skin Pack، Stand Pouch، Lidding Film and Tray و انواع اندازه های کیسه های مختلف تجاری سازی شده اند. همچنین این فیلم ها با تمامی دستگاه های پرکن و بسته بندی مواد غذایی سازگار هستند.

بسته بندی چند لایه گوشت

فناوری تولید فیلم های چند لایه می تواند بر اساس الزامات مواد غذایی نفوذ پذیری گازهای مختلف به بسته بندی را تنظیم کند و همچنین خواص فیزیکی – مکانیکی بسته بندی را در محدوده مورد نیاز قرار دهد. در مجموع مزایای استفاده از فیلم های چند لایه و استفاده از آن ها در شکل های مختلف بسته بندی مواد غذایی را می توان به صورت زیر بر شمارد:

  • افزایش زمان ماندگاری
  • حفظ کیفیت اولیه
  • افزایش زمان در دسترس برای انتقال مواد غذایی
  • امکان عرضه محصولات به محدوده های جغرافیایی مختلف
  • کاهش حجم اتلاف و هدر رفت مواد غذایی