راهکارهایی برای افزایش مقاومت در برابر ضربه پلی آمید

راهکارهایی برای افزایش مقاومت در برابر ضربه پلی آمید

بخش قبلی این نوشتار که لینک آن در زیر دیده می شود، مزایای پلی آمیدها را برشمرد. اما گاهی باید از زاویه ای دیگر، به نقاط منفی پلیمرهای مهندسی نیز نگاهی انداخت. این مقاله مهمترین ایراد وارد بر خانواده پلی آمیدها، یعنی مقاومت به ضربه کم آن ها در مقایسه با دیگر خواص را بررسی خواهد کرد.

پلی آمید – لازمه خودرو های مهندسی و با دوام

از آنجاییکه پلی آمید در گروه پلاستیک های مهندسی قرار می گیرد و تمامی گریدهای آن در تولید قطعات حساس بخش های مختلف صنعتی به مصرف می رسند، مقاومت به ضربه یکی از مهمترین خواص مورد انتظار از پلی آمیدها است. پلی آمید با توجه به ریزساختار کریستالین و همچنین نوع بافت کریستالی خود، در برابر ضربه عملکرد ضعیفی از خود نشان می دهد. وضعیت وقتی نگران کننده تر می شود که بدانیم پلی آمید در گروه پلاستیک های حساس به شکاف (Notched) نیز قرار دارند و چنانچه در زمان تولید یا کاربری شکافی در قطعه ایجاد شود، مقاومت به ضربه آن حتی تا ده برابر نسبت به نمونه بدون شکاف کمتر می شود. اما خوشبختانه در سال های اخیر بر اساس الزامات کاربری، گریدهای پلی آمید مختلفی با مقاومت های ضربه متنوع توسعه داده شده اند و توانسته اند به خوبی از پس معیارهای مهندسی برآیند.

پر بازده ترین روشی که تاکنون برای افزایش مقاومت به ضربه پلی آمید تجاری سازی شده است، آلیاژ کردن آن با الاستومرها است. در واقع الاستومرها با داشتن زنجیره های منعطف در صورتیکه به پلی آمیدها اضافه شوند، مکانیزم هایی را ایجاد می کنند که به کمک آن ها انرژی وارد شده به قطعه در اثر ضربه، می تواند جذب شود و از ایجاد و رشد ترک که مقدمه شکست قطعه است، جلوگیری کنند. آلیاژهای پلی آمید/ الاستومر در گروه آلیاژهای ناسازگار قرار می گیرند و بخش الاستومری به صورت قطراتی در ماتریس پلی آمید قرار می گیرد. پس باید دقت داشت الاستومرهایی که توانایی افزایش مقاومت به ضربه پلی آمید را دارند، از نظر شیمیایی با آن سازگار نیستند و اولین چالش ایجاد سازگاری شیمیایی بین الاستومر و پلی آمید است. دومین چالش انتخاب الاستومر مناسب، و آخرین مورد، تولید آلیاژ به کمک دستگاه های اختلاط پر بازده، به منظور دست یابی به پخش و توزیع یکنواخت که لازمه ایجاد مقاومت به ضربه بالا در پلی آمید است، می باشد.

راهکارهایی برای افزایش مقاومت در برابر ضربه پلی آمید

از جمله مهمترین الاستومرهایی که تا کنون به عنوان بهبود دهنده ضربه در ماتریس پلی آمید قرار گرفته اند، می توان به EPDM، SEBS و نسل جدید الاستومرها، موسوم به POE (Polyolefin Elastomer)، اشاره کرد. اما همانطور که در بالا اشاره شد، هر سه کاندید الاستومری معرفی شده از نظر شیمیایی در گروه پلیمرهای غیر قطبی قرار می گیرند. حال آنکه پلی آمید پلیمری قطبی است و اضافه کردن یک الاستومر غیر قطبی نه تنها منجر به بهبود وضعیت مقاومت به ضربه نمی شود، بلکه خواص مکانیکی پلی آمید را تضعیف نیز می کند. در چنین وضعیتی از سازگارکننده های پلیمری که حاوی گروه های قطبی و غیر قطبی سازگار با هر دو پلیمر هستند، استفاده می شود. سازگارکننده های مناسب برای آلیاژ پلی آمید/ الاستومر، EPDM و SEBS های قطبی شده با مالئیکه (EPDM-g-MA, SEBS-g-MA) هستند.

راهکارهایی برای افزایش مقاومت در برابر ضربه پلی آمید

اگر تا به اینجای کار را بخواهیم جمع بندی کنیم، باید بگوییم ترکیب سه تایی زیر می تواند یک راهکار مهندسی به منظور بر طرف کردن مقاومت به ضربه کم پلی آمیدها باشد:

PA/ EPDM, SEBS, POE/ EPDM-g-MA, SEBS-g-MA, POE-g-MA

در بخش بعدی در ارتباط با این راهکار مهندسی بیشتر صحبت خواهیم کرد.

پلی اتیلن سبک ( LDPE ) متحول کننده بسته بندی های شرینک

پلی اتیلن سبک ( LDPE ) متحول کننده بسته بندی های شرینک

یکی از صنایع اصلی مصرف کننده پلی اتیلن ها، صنعت بسته بندی است و همچنین یکی از اصلی ترین انواع بسته بندی ها، بسته بندی های شرینک (shrink Packaging) هستند. با توجه به خواص برگشت پذیری فوق العاده، بخش اصلی فرمولاسیون فیلم های شرینک پلی اتیلن های سبک (Low Density Polyethylene-LDPE) هستند. در حقیقت با کشف پتانسیل پلی اتیلن های سبک در برگشت پذیری خوب حرارتی و تولید آن ها به صورت کشیده شده (Oriented)، انقلابی در بسته بندی ثانویه کالاهای مختلف رخ داد. فناوری بسته بندی شرینک در برابر بسته بندی های معمولی چون چوب و مقوا قدمت زیادی ندارد، اما در همین مدت کم به دلایل زیر کاربرد گسترده ای پیدا کرده است:

  • حفاظت فیزیکی بسیار خوب از محصول در حمل و نقل
  • حفاظت در برابر آلودگی های محیطی
  • سبک و شفاف بودن
  • استفاده بسیار سریع و آسان

پلی اتیلن سبک ( LDPE ) متحول کننده بسته بندی های شرینک

کارایی بسته بندی های شرینک در گرو انتخاب صحیح فیلم پلی اتیلنی مورد مصرف است. فیلم های پلی اتیلنی مورد مصرف در بسته بندی شرینک، بایستی با استفاده از فرمولاسیون ویژه و در شرایط فرایندی صحیح تولید شده باشند. برای مثال فیلم های تک جهته (Monoaxial) در حین تولید، تنها در راستای تولید کشیده می شوند، اما انواع دو جهته (Biaxial) علاوه بر جهت تولید، در راستای عرضی نیز پس از تولید کشیده می شوند. هر چند فیلم های تک جهته در دو راستای طولی و عرضی برگشت پذیری دارند، امادر مقایسه با فیلم های دو جهته عملکرد برگشت پذیری ضعیفتری دارند. نکته مهم دیگر در انتخاب نوع مناسب فیلم شرینک، خواص مکانیکی و ضخامت فیلم مورد نظر است. این پارامتر ارتباط مستقیمی با وزن و مشخصات کالای مورد بسته بندی دارد. برای مثال ضخامت های بالای 100 µm برای کالا های سنگین، و کمتر از آن برای کاربری های عادی استفاده می شود. در طراحی فیلم شرینک بایستی به نیروی برگشت پذیری نیز توجه شود. این نیرو بر اساس استحکام کالای بسته بندی صورت می گیرد و برای کالاهای سبک و با استحکام کم، میزان نیروی کم لازم است و برای کالاهای سنگین به فرمول های ویژه ای از فیلم های شرینک با نیروی برگشت پذیری بالا نیاز است.

پلی اتیلن سبک ( LDPE ) متحول کننده بسته بندی های شرینک

فناوری بسته بندی شرینک علاوه بر حوزه تولید فیلم و گریدهای پلی اتیلن در خصوص دستگاه های بسته بندی نیز تحول بزرگی ایجاد کرده است. امروزه گستره وسیعی از دستگاه های بسته بندی شرینک برای کالاهای مختلف توسعه داده شده اند. وظیفه اصلی این دستگاه ها برش فیلم ها و اعمال حرارت برای ایجاد برگشت پذیری در فیلم است. در این دستگاه ها به کمک هوای داغ، فیلم پلی اتیلنی تا اندکی بالای دمای ذوب خود ( معمولا در بازه 110-120 °C و دماهای بالاتر می تواند منجر به سوراخ شدگی و پارگی فیلم شوند)، حرارت می بیند و بر اساس میزان کششی که در فرایند تولید خود تحمل کرده برگشت پذیری ایجاد می کند. بر اساس مقدار درصد برگشت پذیری، یا همان درصد شرینک فیلم پلی اتیلنی، و ابعاد کالایی که قرار است بسته بندی شود، ابعاد مناسبی از فیلم بسته بندی مشخص برش داده می شود ( معمولا 10 درصد بزرگتر از ابعاد کالای بسته بندی) و با قرار گرفتن در دستگاه بسته بندی و اعمال حرارت، عملیات شرینک شروع می شود. از طرف دیگر با اولین برخورد فیلم شرینک با کالای درون بسته بندی عملیات شرینک به دلیل ممانعت فضایی متوقف می شود.